Η πρόβλεψη του Rice και η ακροβασία του ΑΚΕΛ
Παρ, 16 Νοέ 2012

του Χριστόφορου Φωκαΐδη 

Σε άρθρο του το 1973, στο American Journal of Political Science, ο G. W. Rice εκτιμούσε ότι οι πιθανότητες κάποιο κομμουνιστικό κόμμα να ανέλθει στην εξουσία, δια της κοινοβουλευτικής οδού, ήταν απειροελάχιστες. Υπεδείκνυε, ωστόσο, δύο χώρες στην Ευρώπη όπου υπήρχαν κάποιες πιθανότητες η γενικότερη πρόβλεψη να ανατραπεί, την Κύπρο και την Ιταλία. Ο Rice επιβεβαιώθηκε κατά 50%. Το Ιταλικό κομμουνιστικό κόμμα δεν άντεξε στην κρίση του 89-90 και ακολούθησε το δρόμο της εκλογικής συρρίκνωσης. Το ΑΚΕΛ, ωστόσο, όχι μόνο κατάφερε να περάσει αλώβητο από τη σεισμική δόνηση που προκάλεσε σε όλα τα κομμουνιστικά κόμματα η πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού αλλά, 35 χρόνια μετά την πρόβλεψη του Rice, κατάφερε να εκλέξει τον ηγέτη του στην Προεδρία. Η «ιδιαιτερότητα» αυτή του ΑΚΕΛ, έχει προκαλέσει τα τελευταία χρόνια την προσοχή ερευνητών τόσο από την Κύπρο, όσο και από το εξωτερικό (βλ. R. Dunphy, Τ. Bale, Α. Έλληνας, Γ. Κατσουρίδης, Γ. Χαραλάμπους).

Αν και η ενασχόληση μου με το θέμα ελαύνεται από ερευνητικό ενδιαφέρον, θεωρώ πως η ανάλυση αυτής ακριβώς της «ιδιαιτερότητας» αποκτά σήμερα και δημόσιο ενδιαφέρον, καθώς μπορεί να μας προσφέρει ένα επεξηγηματικό πλαίσιο για την κατανόηση των παλινδρομήσεων και των αντιφάσεων της κυβέρνησης του ΑΚΕΛ, σε σχέση με τον όλο χειρισμό του ζητήματος της Τρόικα. Οποιαδήποτε ολοκληρωμένη ανάλυση δεν μπορεί, βεβαίως, παρά να λάβει υπόψη διάφορες παραμέτρους όπως το Κυπριακό, το ιστορικό πλαίσιο ανάπτυξης του κόμματος, την οργανωτική δομή και την ιδεολογία. Εδώ, θα περιοριστώ συνοπτικά μόνο στην αλληλεπίδραση μεταξύ των δύο τελευταίων.

Είναι αλήθεια πως το ΑΚΕΛ από ιδρύσεως του υιοθέτησε μια πραγματιστική προσέγγιση σ’ ότι αφορά την πολιτική του στα διάφορα κοινωνικοοικονομικά ζητήματα. Κάποιοι ισχυρίζονται ότι οι θέσεις του ελάχιστα διαφέρουν από αρκετά σοσιαλιστικά κόμματα. Αν είναι έτσι, όμως, τι το εμποδίζει από του να εγκαταλείψει τον Μαρξισμό-Λενινισμό; Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα πρέπει να αναζητηθεί στους ιδεολογικούς μηχανισμούς νομιμοποίησης της οργανωτικής δομής και εσωτερικής πολιτικής λειτουργίας του ΑΚΕΛ, βασικό συστατικό των οποίων αποτελεί ο «δημοκρατικός συγκεντρωτισμός». Είναι η συνέπεια και η προσήλωση σε αυτή την ιδεολογική αρχή και εν γένει η Μαρξιστική/Λενινιστική του ταυτότητα, που εγγυάται την οργανωτική συνοχή και συνέχεια του κόμματος. Το ΑΚΕΛ μπορεί να εκφράζει κεντροαριστερές θέσεις ακόμα και να στηρίζει κεντρώους και δεξιούς υποψήφιους, επειδή ακριβώς αυτή η ιδεολογικοπολιτική του ταυτότητα, του επιτρέπει να αναπαράγει τη δύναμη του ως εκλογικός μηχανισμός. Χωρίς να αναλαμβάνει το ίδιο κυβερνητική ευθύνη, το ΑΚΕΛ στήριξε όλους τους προέδρους της Δημοκρατίας με εξαίρεση την δεκαετία Κληρίδη. Αυτή η «αρνητική ενσωμάτωση» του ΑΚΕΛ στο πολιτικό σύστημα, (βλ. Α. Παναγιώτου, 2006), που έχει τις ρίζες της στη δεκαετία του ’40, οδήγησε σε μια προσέγγιση που ήθελε να συμβιβάζει την ιδεολογία προς όφελος της εκλογικής επιβίωσης/επικράτησης, προτάσσοντας συνήθως το Κυπριακό. Στην πραγματικότητα, η κομμουνιστική ιδεολογία του ΑΚΕΛ δεν τέθηκε ποτέ υπό κρίση ενώπιον του λαού.

Τα πράγματα άρχισαν να αλλάζουν το 2003, όταν το ΑΚΕΛ συμμετείχε με δικούς τους υπουργούς σε κυβέρνηση αλλά κυρίως το 2008 με την ανάδειξη του ηγέτη του στην Προεδρία. Στις πρώτες δηλώσεις μετά την εκλογή του, ο κ. Χριστόφιας, έδινε το στίγμα του προβλήματος που καλείτο να αντιμετωπίσει, παραδεχόμενος πως δεν είναι ευτυχής που ως κομμουνιστής θα έπρεπε να διαχειριστεί ένα καπιταλιστικό σύστημα. Είμαι βέβαιος ότι τότε, ούτε ο ίδιος δεν μπορούσε να προβλέψει πόσο δύσκολη τελικά θα ήταν αυτή η διαχείριση και πως στο τέλος της θητείας του θα δήλωνε με έκδηλη δυσφορία: «πού φτάσαμε», «να (παρα)καλούμε την Τρόικα να έρθει στην Κύπρο».

Η ανάληψη κυβερνητικής ευθύνης στον σύγχρονο κόσμο δεν αφήνει πολλά περιθώρια ιδεολογικής συνέπειας για ένα ορθόδοξο κομμουνιστικό κόμμα. Το ΑΚΕΛ, βεβαίως, ουδέποτε ήταν τέτοιο στην πράξη, όσον αφορά στις πολιτικές του. Η διασφάλιση της συνέχειας και της συνοχής, ωστόσο, του κομματικού μηχανισμού και της οργανωτικής του συγκρότησης, περνούσε πάντα μέσα από την αναπαραγωγή της ιδεολογικοπολιτικής του ταυτότητας ως κομμουνιστικό κόμμα. Σ’ αυτό ακριβώς έγκειται η υπαρξιακή σχεδόν ανάγκη διαχείρισης των συμβολισμών (και όχι πάντα της ουσίας), που έχουν σχέση με την ταυτότητα του ως το «κόμμα των εργαζομένων» και αυτό αντανακλάται και στη διαπραγμάτευση με την Τρόικα.

Η προσπάθεια του ΑΚΕΛ να ισορροπήσει σήμερα μεταξύ ιδεολογικής συνέπειας και κυβερνητικής ευθύνης μοιάζει, χωρίς υπερβολή, με ακροβασία σε τεντωμένο σχοινί. Ως εκλογικός μηχανισμός κατάφερε να επιβεβαιώσει την πρόβλεψη του Rice. Ως κυβέρνηση όμως, όχι μόνο έχει οδηγηθεί στην πολιτική απομόνωση αλλά καταγράφει συρρίκνωση και στα ποσοστά του. Θα δούμε, βεβαίως, πώς το ίδιο το ΑΚΕΛ θα αξιολογήσει την πρώτη κυβερνητική του θητεία και πώς θα πορευτεί στο μέλλον. Για την ώρα αυτό που προέχει είναι οι αποφάσεις των επόμενων ημερών. Αν το ΑΚΕΛ ρίξει περισσότερο βάρος στην ιδεολογική συνέπεια, τα αποτελέσματα θα είναι μοιραία για τον τόπο. Το ΑΚΕΛ μπορεί να αυξήσει, ίσως, οριακά τη συσπείρωση του. Θα έχει, όμως, σφραγίσει την πολιτική του απομόνωση για αρκετά χρόνια. Θα οδηγηθεί, δηλαδή, σε αυτό που στρατηγικά επιδίωκε διαχρονικά να αποφύγει και το πετύχαινε προβαίνοντας ενίοτε σε σημαντικούς ιδεολογικούς συμβιβασμούς.

Flickr Feed

Τετ, 08 Μάι 2019

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΥΠΟΥ

Την κρίσιμη ώρα που:

- η χώρα δέχεται εχθρική επίθεση στην Αποκλειστική της Οικονομική Ζώνη από την Τουρκία.

-  ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Αναστασιάδης ενημερώνει τους Ευρωπαίους εταίρους μας.

- φίλες χώρες και ευρωπαϊκοί θεσμοί καταδικάζουν την Τουρκία για τις προκλητικές ενέργειες της και

 - που βρίσκεται στην Κύπρο ο Έλληνας Υπουργός Εθνικής Άμυνας για συντονισμό ενεργειών και κοινή αντιμετώπιση της κατάστασης,

Το ΑΚΕΛ επιλέγει να σταθεί απέναντι από την εθνική γραμμή προάσπισης των συμφερόντων της χώρας επιρρίπτοντας την ευθύνη για τις προκλήσεις της Τουρκίας στον Πρόεδρο Αναστασιάδη. Αυτό ενισχύει την τουρκική επιχειρηματολογία. 

Σήμερα, ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΑΚΕΛ Γιώργος Λουκαΐδης σε παρέμβαση του στο ραδιόφωνο του Πολίτη ανέφερε πως “πρέπει να συζητήσουμε τις αιτίες οι οποίες διευκόλυναν την τουρκική επιθετικότητα”, απαντώντας στην ερώτηση για το πως μπορούν να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις της Τουρκίας.

Τόσο ο Πρόεδρος Αναστασιάδης όσο και ο Δημοκρατικός Συναγερμός παραμένουν προσηλωμένοι στη δίκαιη επίλυση του κυπριακού. Το ΑΚΕΛ επιλέγει συνειδητά να επιζητά κομματικά οφέλη μέσα και από εθνικά θέματα. Βάζει το κόμμα πάνω από την πατρίδα κι αυτό προκαλεί ζημιά.

Λευκωσία, 08/05/2019

Τετ, 08 Μάι 2019

Η χώρα μας τις τελευταίες μέρες δεν βρίσκεται απλά κάτω από μια επιθετική ρητορική είτε απαράδεχτες δηλώσεις. Δεχτήκαμε και δεχόμαστε επίθεση. Εχθρική επίθεση. Στην πράξη παραβιάζεται ζωτικός χώρος της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Σε τέτοιες ώρες, που η χώρα δέχεται επιθέσεις, αυτό που θέλει κι αναμένει ο λαός μας, είναι την ενότητα όλων των πολιτικών δυνάμεων και τη στήριξη και τη θωράκιση του εκπροσώπου της Κυπριακής Δημοκρατίας. Του Προέδρου και της κυβέρνησής του, στην προσπάθεια μέσα από πολιτικές κινήσεις να θέσουμε προ των ευθυνών της την Τουρκία.

Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης αναχωρεί για τη Ρουμανία και θα θέσει στους υπόλοιπους 27 ηγέτες των χωρών μελών της ΕΕ, το θέμα των παραβιάσεων στην ΑΟΖ της Κύπρου από την Τουρκία, ζητώντας από τους ομολόγους του να πάρουν ξεκάθαρη θέση. Ήδη ευρωπαϊκοί θεσμοί, φίλες χώρες, τοποθετήθηκαν με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο ενάντια στην επιθετικότητα και την προκλητικότητα της Τουρκίας.

Αυτό που μας στενοχωρεί, είναι ότι μπορεί να έχουμε εκλογές στις 26 του Μάη, δεν είναι το υπέρτατο αν θα πιάσουμε πέντε περισσότερους κομματικούς ψήφους. Το υπέρτατο είναι πως προστατεύουμε τη χώρα μας και την πατρίδα μας. Δεν χωρούν ούτε κομματικές μικροψυχίες ούτε προσφέρονται είτε ειδεχθή εγκλήματα είτε εχθρικές κινήσεις ενάντια στην Κυπριακή Δημοκρατία για αλίευση κομματικών ψήφων.

Καλούμε το ΑΚΕΛ να στηρίξει αυτή την εθνική προσπάθεια, να αποκρούσουμε με πολιτικά όπλα αυτή την επιθετικότητα της Τουρκίας. Δεν προσφέρονται αυτά τα μεγάλα εθνικά ζητήματα είτε για χαιρεκακίες είτε για αλίευση μερικών ψήφων. Η πατρίδα πρέπει να τίθεται πάνω από κόμματα, κομματικές σκοπιμότητες και ψήφους. 

ΛΕΥΚΩΣΙΑ 8/5/2019

Τρι, 07 Μάι 2019

Χαιρετισμός Προέδρου Δημοκρατικού Συναγερμού κ. Αβέρωφ Νεοφύτου στην Παγκύπρια εκδήλωση ΓΟΔΗΣΥ

 

«Ευρώπη της Δημοκρατίας και της Ισότητας»

 

Τρίτη 7 Μαΐου 2019, Four Seasons Λεμεσός, 6.30μμ

 

 

Αγαπητοί προσκεκλημένοι,

Φίλες και Φίλοι,

 

Αισθάνομαι ιδιαίτερη χαρά και τιμή που παρευρίσκομαι σήμερα ανάμεσα σε εκλεκτές συνεργάτιδες, φίλες και συνοδοιπόρους. Όχι μόνο στην πολιτική, αλλά και στην ευρύτερη κοινωνική ζωή.

 

Σε μια εκδήλωση ειδικά αφιερωμένη στην Ευρώπη, τη Δημοκρατία και την Ισότητα. Έννοιες με κατ’ εξοχήν βαθύ και ουσιαστικό περιεχόμενο και αξία. Ιδιαίτερα για την παράταξή μας, που έχει καθιερωθεί ως η πλέον προοδευτική και ευρωπαϊκή στον τόπο μας. Χάρη στον μεγάλο ηγέτη της, τον αείμνηστο Γλαύκο Κληρίδη, κατάφερε να υλοποιήσει το όραμα για ένταξη της Κύπρου στη μεγάλη ευρωπαϊκή οικογένεια.

 

Με ιδιαίτερη χαρά και τιμή επίσης καλωσορίζω στην Κύπρο τη Μαρία Σπυράκη, Ευρωβουλευτή της Νέας Δημοκρατίας, η οποία ήρθε σήμερα ειδικά για να συμμετάσχει στην εκδήλωση, παρά το πολύ βεβαρημένο της πρόγραμμα. Της εύχομαι ολόψυχα καλή επιτυχία στις επερχόμενες εκλογές.

 

Φίλες και Φίλοι,

 

Ο Δημοκρατικός Συναγερμός, παραμένει σταθερά και διαχρονικά προσηλωμένος στην προάσπιση ανθρωπιστικών και προοδευτικών αρχών και αξιών, οι οποίες αποτέλεσαν και τη βάση δημιουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στηρίζουμε και προωθούμε με κάθε δυνατό τρόπο τις αξίες του σεβασμού της αξιοπρέπειας, της ισονομίας, της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Οι αξίες αυτές χαρακτηρίζονται μεταξύ άλλων από τον πλουραλισμό, την εξάλειψη κάθε μορφής διακρίσεων, την ελευθερία και την ισότητα.

 

Χωρίς αμφιβολία, τα πολλαπλά οφέλη που προκύπτουν από τη συμμετοχή μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, συμβάλλουν ουσιαστικά στη θωράκιση των θέσεων και προσπαθειών μας για προώθηση μιας βιώσιμης και λειτουργικής λύσης του κυπριακού. Ταυτόχρονα, συμβάλλουν σημαντικά και στην προστασία των βασικών πολιτικών, κοινωνικών και οικονομικών μας δικαιωμάτων, βελτιώνοντας αισθητά την καθημερινότητά μας.

 

Η ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών αποτελεί έναν εκ των βασικών στόχων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με την πάροδο του χρόνου, η νομοθεσία, η νομολογία και οι τροποποιήσεις των Συνθηκών συνέβαλαν στην ενίσχυση αυτής της αρχής. Και της εφαρμογής της και στις κοινωνίες των κρατών μελών.

 

Σε εθνικό επίπεδο έχουν γίνει πολλά και σταθερά βήματα τα τελευταία χρόνια, με στόχο την προώθηση της αρχής της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών και της πλήρους εφαρμογής της. Τόσο στο νόμο, όσο και στην πράξη. Ωστόσο, παρά την αξιοσημείωτη πρόοδο, εξακολουθούν να επικρατούν στην κοινωνία μας στερεότυπα και προκαταλήψεις που συνδέονται άμεσα με τους παραδοσιακούς ρόλους των δύο φύλων.

 

Επιδίωξή μας είναι η συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψεως αποφάσεων σε όλα τα επίπεδα, ιδιαίτερα δε στον τομέα της πολιτικής.  Η υπό-εκπροσώπηση είναι χωρίς αμφιβολία δυσανάλογη με το μέγεθος και τις δυνατότητες ουσιαστικής και ποιοτικής συμβολής των γυναικών στα κοινά.

 

Η ισότητα των φύλων δεν είναι μόνο θέμα ισονομίας και δικαιοσύνης στην Ευρώπη.  Είναι επίσης αναγκαία για την επίτευξη ασφάλειας, προόδου, οικονομικής ευημερίας και ανάπτυξης σε όλο τον κόσμο. Δεν καταγράφεται ισοδύναμη συμμετοχή σε μία κοινωνία, εάν δεν συμμετέχουν εξίσου άντρες και γυναίκες. Δεν εμπεδώνεται η δημοκρατία εάν δεν δίνονται ίσες ευκαιρίες ανεξαρτήτως φύλου.

 

Η επένδυση στο δυναμικό των γυναικών, αποτελεί επένδυση στο σύνολο της κοινωνίας μας. Και οι σύγχρονες κοινωνίες έχουν ανάγκη από ταλαντούχους ανθρώπους, που θα τους δίνεται η δυνατότητα να φτάνουν στο μέγιστο των δυνατοτήτων τους.

 

Φίλες και Φίλοι,

 

Οι επερχόμενες ευρωπαϊκές εκλογές είναι εξαιρετικά σημαντικές. Από το αποτέλεσμα τους κρίνεται η συνοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κρίνεται το μέλλον των ευρωπαϊκών κοινωνιών, συμπεριλαμβανομένης και της χώρας μας. 

 

Ως Δημοκρατικός Συναγερμός θέλουμε μια Ευρώπη ενωμένη και δυνατή. Που να προστατεύει και να προωθεί τα δημοκρατικά, οικονομικά και κοινωνικά δικαιώματα των κρατών μελών της. Μια Ευρώπη που δεν θα πάψει να βασου ﷽﷽﷽﷽﷽﷽﷽εδρ σε σίζεται στις αρχές της δημοκρατίας, της δικαιοσύνης, της αλληλεγγύης, της ισότητας και του σεβασμού των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων.

 

Μαζί μπορούμε να πάρουμε τον τόπο μας μπροστά και να προχωρήσουμε, για μια καλύτερη Ευρώπη. Να μην αφήσουμε κανέναν να μας γυρίσει πίσω.

 

Λίγες μόνο ημέρες πριν από τις Ευρωεκλογές, σας καλώ να αξιοποιήσουμε την ευκαιρία που μας παρέχεται για ενεργό συμμετοχή, σ’ ένα κατ' εξοχήν θεσμό άμεσης δημοκρατίας που είναι η ανάδειξη των μελών του Ευρωκοινοβουλίου. Ένα θεσμό που εμπλουτίζει τη δημοκρατική νομιμοποίηση της Ένωσης και ενδυναμώνει το ρόλο και τη συμμετοχή των πολιτών στις διαδικασίες λήψης των αποφάσεων. Με τον τρόπο αυτό θα συνεχίσουμε να έχουμε ενεργό και ισότιμο ρόλο στο μέλλον της Ευρώπης. Στο δικό μας μέλλον.

 

Κλείνοντας, να ευχηθώ κάθε επιτυχία στις εργασίες του Συνεδρίου και να καλέσω όλες και όλους, σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο, να εργαστούμε μαζί για να οδηγήσουμε τη χώρα μας μπροστά. Μόνο έτσι θα πετύχουμε την πρόοδο και τη βελτίωση της κοινωνίας μας που τόσο επιθυμούμε για εμάς και τα παιδιά μας. 

 

Σας ευχαριστώ.